Jahon bozorida oziq-ovqat mahsulotlari narxi 2026-yil aprel oyida so‘nggi uch yildan ortiq vaqt ichidagi eng yuqori ko‘rsatkichga yetdi. Bu haqda Food and Agriculture Organization ma’lum qildi.
Tashkilot bosh iqtisodchisi Maximo Toreroga ko‘ra, ayniqsa o‘simlik yog‘i narxlari keskin oshgan. Bunga Eron atrofidagi urush va Hormuz bo‘g‘ozidagi keskinlik sabab bo‘lmoqda. Energiya xarajatlarining oshishi esa bioyonilg‘iga talabni kuchaytirgan.
Torero urush tufayli yuzaga kelgan uzilishlarga qaramay, qishloq xo‘jaligi tizimi barqarorlikni saqlab qolayotganini ta’kidladi. Uning aytishicha, avvalgi mavsumlarda shakllangan zaxiralar sabab don mahsulotlari narxi keskin oshmagan.
FAO indeksi ketma-ket uchinchi oy ko‘tarildi
Dunyo bo‘ylab asosiy oziq-ovqat mahsulotlari narxini o‘lchovchi FAO indeksi aprel oyida o‘rtacha 130,7 punktni tashkil etdi. Bu mart oyiga nisbatan 1,6 foizga yuqori bo‘lib, 2023-yil fevralidan beri eng katta ko‘rsatkich hisoblanadi.
Mazkur indeks Ukrainadagi urush boshlanganidan keyin, 2022-yil mart oyida 160,2 punkt bilan tarixiy maksimumga chiqqan edi.
O‘simlik yog‘i va don mahsulotlari qimmatlashmoqda
Aprelda o‘simlik yog‘i narxlari indeksi bir oy ichida 5,9 foizga oshdi. Bu 2022-yil iyulidan buyon eng yuqori ko‘rsatkichdir.
Narxlarning ko‘tarilishiga soya, kungaboqar, raps va palma yog‘i qimmatlashgani sabab bo‘lgan. Palma yog‘i bozoriga ayrim davlatlardagi bioyonilg‘i siyosati ham ta’sir ko‘rsatgan.
Don mahsulotlari narxi esa mart oyiga nisbatan 0,8 foizga oshgan. Bug‘doy va makkajo‘xori narxlari ob-havo noqulayligi, o‘g‘itlar narxining ko‘tarilishi hamda bioyonilg‘iga talab ortishi fonida qimmatlashgan.
FAO mutaxassislari 2026-yilda bug‘doy ekiladigan maydonlar qisqarishini prognoz qilmoqda. Bunga o‘g‘itlar narxining keskin oshishi sabab fermerlar kamroq xarajat talab qiladigan ekinlarga o‘tayotgani sabab sifatida ko‘rsatilgan.
Go‘sht rekord darajada qimmatlashdi, shakar esa arzonlashdi
Aprel oyida go‘sht narxi martga nisbatan 1,2 foizga oshib, rekord darajaga yetdi. FAO bunga Brazilda so‘yishga tayyor qoramollar soni kamaygani sabab bo‘lganini bildirdi.
Shakar narxi esa aksincha 4,7 foizga pasaydi. Bu holat Braziliya, China va Thailandda shakar ishlab chiqarish bo‘yicha ijobiy prognozlar bilan izohlangan.
Tashkilotning boshqa hisobotida qayd etilishicha, 2026-yilda jahonda don yetishtirish hajmi rekord darajadagi 3,04 milliard metrik tonnaga yetishi kutilmoqda. Bu avvalgi yilga nisbatan 6 foiz ko‘pdir.
Eronda urush oqibatida ikki million kishi ishsiz qolgani aytildi
Iranda AQSH va Isroil bilan davom etayotgan keskinlik fonida iqtisodiyot jiddiy zarar ko‘rmoqda. Eron mehnat va ijtimoiy himoya vaziri o‘rinbosari Gholamhossein Mohammadining ma’lum qilishicha, urush oqibatida mamlakatda ikki million kishi ishidan ayrilgan.
Uning aytishicha, ish o‘rinlarining qisqarishi bevosita va bilvosita omillar bilan bog‘liq.
Mahalliy ijtimoiy tarmoqlarda zavodlar va korxonalar yopilishi eng ko‘p muhokama qilinayotgan mavzulardan biriga aylangan. Rasmiylar esa bu jarayonni “ishchi kuchini muvozanatlash” deb atamoqda.
Havo zarbalari oqibatida vayron bo‘lgan sanoat obyektlaridan tashqari, ishlab chiqarish, chakana savdo, import-eksport va raqamli xizmatlar sohalari ham inqirozga yuz tutgani aytilmoqda.