O‘zbekistonda talabalarning kontrakt to‘lovlarini qoplash uchun ta’lim kreditini olish imkoniyati mavjud. Kreditlar davlat dasturi doirasida ham, banklarning o‘z mablag‘lari hisobidan ham ajratilmoqda.

Ta’lim kreditidan O‘zbekiston fuqarolari foydalanishi mumkin. Kredit bakalavriat talabalari uchun 10 yilgacha, magistratura talabalari uchun esa 5 yilgacha muddatga beriladi.

Kimlar ta’lim krediti olishi mumkin?

Davlat dasturi doirasidagi ta’lim krediti respublikadagi davlat, xususiy va xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari hamda ularning filiallarida kunduzgi ta’lim shaklida kontrakt asosida tahsil olayotgan talabalar uchun ajratiladi.

Kredit talabaning o‘ziga, ota-onasiga yoki vasiyiga berilishi mumkin.

2024/25-o‘quv yilidan boshlab ikkinchi va undan yuqori bosqich talabalari uchun kredit miqdori GPA ko‘rsatkichiga bog‘liq.

Agar GPA 3 dan past bo‘lsa, kontrakt summasining ko‘pi bilan 80 foizigacha kredit ajratiladi. Bunda talaba dastlab kontraktning 20 foizini o‘zi to‘lashi kerak.

GPA 3 va undan yuqori bo‘lsa, kontraktning 100 foizigacha kredit olish mumkin. “Ijtimoiy himoya yagona reyestri”ga kiritilgan oilalar a’zolari uchun ham kredit kontrakt summasining to‘liq miqdorida ajratiladi.

Birinchi bosqich talabalari uchun esa davlat dasturi bo‘yicha kredit kontrakt qiymatining 100 foizigacha beriladi.

Talabaning GPA ko‘rsatkichi HEMIS tizimidan avtomatik olinadi. Kontrakt haqidagi ma’lumotlar esa kontrakt.edu.uz tizimi orqali shakllantiriladi.

Kredit foizi qancha?

Davlat dasturi doirasidagi ta’lim kreditining asosiy stavkasi yillik 14 foizni tashkil etadi.

Kredit bo‘yicha asosiy qarzni o‘qish davomida to‘lash talab qilinmaydi. O‘qishni tugatgandan keyin ham bitiruvchiga imtiyozli davr beriladi. Asosiy qarzni to‘lash o‘qish tugaganidan olti oy o‘tib boshlanadi.

Ayollar uchun qo‘shimcha imtiyoz mavjud: dastur shartlariga mos keluvchi kreditlar bo‘yicha foiz to‘lovlari Ta’lim kreditlarini moliyalashtirish jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan qoplab beriladi.

Qaysi banklar kredit ajratmoqda?

O‘zbekistonda hozirda 14 ta bank ta’lim kreditlarini taklif qilmoqda. Ularning aksariyati davlat dasturi doirasida yillik 14 foizlik kredit ajratadi.

Bundan tashqari, beshta bank ta’lim kreditlarini o‘z mablag‘lari hisobidan moliyalashtirmoqda. Bunday kreditlarda davlat dasturidan farqli shartlar bo‘lishi mumkin.

Xususan, ayrim banklar kreditni kunduzgi ta’limdan tashqari kechki va masofaviy ta’lim uchun ham ajratadi. Ayrim hollarda superkontrakt to‘lovlarini ham kredit hisobidan qoplash imkoniyati mavjud.

Kredit uchun qanday hujjatlar kerak?

Ta’lim krediti olish uchun odatda quyidagi hujjatlar talab qilinadi:

  • kredit olish uchun ariza;
  • talaba va oliy ta’lim muassasasi o‘rtasidagi to‘lov-kontrakt shartnomasi;
  • kreditni qaytarish ta’minotini tasdiqlovchi hujjat;
  • zarur hollarda “Ijtimoiy himoya yagona reyestri”ga kiritilganlik haqidagi ma’lumotnoma;
  • bank talab qiladigan boshqa hujjatlar.

Kreditni qaytarish kafillik, mol-mulk yoki qimmatli qog‘oz garovi yoxud sug‘urta polisi orqali ta’minlanishi mumkin.

Ayrim toifadagi qarz oluvchilar uchun ushbu talablar bo‘yicha imtiyozlar mavjud.

Arizani qayerdan topshirish mumkin?

Ta’lim krediti uchun bankka bevosita murojaat qilish yoki arizani onlayn topshirish mumkin.

Onlayn arizalar Ta’lim krediti tizimi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali yuboriladi.

Bank arizani ko‘rib chiqib, kredit ajratish to‘g‘risida qaror qabul qiladi. Ariza ma’qullangach, kredit shartnomasi rasmiylashtiriladi.

Kredit mablag‘lari talabaning shaxsiy hisobiga yoki kartasiga berilmaydi. Bank mablag‘ni to‘g‘ridan to‘g‘ri oliy ta’lim muassasasining hisob raqamiga o‘tkazadi.

Agar talaba boshqa OTMga o‘tsa yoki kontrakt qiymati o‘zgarsa, kredit summasi qayta hisoblanishi mumkin.

Davlat dasturi va banklarning o‘z kreditlari o‘rtasidagi farq

Davlat dasturi 2021-yildan beri amal qilib kelmoqda. Dastur Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Ta’lim kreditlarini moliyalashtirish jamg‘armasi orqali amalga oshiriladi.

Davlat dasturidagi asosiy talab — talabaning kunduzgi ta’lim shaklida o‘qishi. Kredit stavkasi yillik 14 foiz etib belgilangan.

Banklarning o‘z mablag‘lari hisobidan ajratiladigan kreditlarda esa shartlar bankka qarab farq qiladi. Ayrim banklar kechki va masofaviy ta’lim uchun ham kredit beradi.

Shu sababli ta’lim krediti olishni rejalashtirayotgan talaba kredit stavkasi, muddat, boshlang‘ich to‘lov, ta’minot va imtiyozli davr shartlarini bankdan alohida aniqlab olishi kerak.